Authenticiteit versus erbij horen: een conflict waar maar weinigen zich bewust van zijn

23 apr
11 minuten om te lezen

Of we het nu willen toegeven of niet, we leven in een wereld die op zijn minst gedeeltelijk wordt bepaald door maskers. We presenteren onszelf vaak op een manier die aantrekkelijk is voor anderen. Dit is niets meer dan een manier om erbij te horen, een gedrag dat zijn wortels heeft in de evolutie van de mens zelf.

Maar wat betekent het eigenlijk om een authentiek leven te leiden? Moeten we een gevoel van erbij horen opofferen om te kunnen omarmen wie we vanbinnen werkelijk zijn? Filosofen worstelen al met deze vragen sinds de tijd van Socrates. Hoewel dit geen filosofisch artikel is, zijn er toch tal van manieren waarop we een gevoel van balans kunnen vinden door elk van deze begrippen dieper te begrijpen.

De enige echte manier om vooruit te komen is door een aantal relevante thema’s te onderzoeken, te begrijpen hoe deze van nature samenhangen met fawning, en te beseffen dat authenticiteit niet altijd hand in hand gaat met erbij horen. Zonder verder oponthoud, laten we er meteen induiken.

Wat betekent het om een authentiek persoon te zijn?

De meesten onder ons zijn niet onbekend met het begrip authenticiteit. We zien deze term vaak gebruikt als marketingtruc, zoals bij een reisadvertentie die een “authentieke Spaanse vakantie” belooft, of een restaurantmenu dat “authentieke Ierse keuken” aanbiedt. Het wordt echter een stuk dieper wanneer we spreken over een authentiek persoon.

Het is eigenlijk ook vrij eenvoudig om een brede definitie van authenticiteit te geven in het kader van het mens-zijn. Mensen die authentiek zijn, staan erom bekend bepaalde eigenschappen te tonen, zoals: onverbloemde eerlijkheid, loyaliteit, vrijgevigheid, beloftes nakomen, integriteit. Natuurlijk hoef je geen hersenchirurg te zijn om te begrijpen waarom deze eigenschappen een positieve indruk geven van iemand.

Authentieke mensen zijn betrouwbaar, standvastig, en ze zijn er wanneer we hen het meest nodig hebben. Ze zijn ook eerder geneigd om eerlijk en direct te zijn wanneer ze hun mening geven; een eigenschap die soms nodig is om een probleem aan te pakken.

Toch hebben we nog maar het oppervlak aangeraakt. We moeten ons nu afvragen waarom sommige mensen authentieker lijken dan anderen. Heeft dit te maken met hoe ze zijn opgevoed? Speelt integriteit hierin een doorslaggevende rol? Of gaat het eerder om de bereidheid om buiten de groep te staan wanneer meningen verschillen?

Talrijke psychologische studies hebben aangetoond dat er een directe samenhang bestaat tussen zelfbewustzijn en authenticiteit (1). In die zin kunnen we zelfbewustzijn zien als het vermogen om onze eigen waarden helder te definiëren, beslissingen te nemen op basis van die waarden, en te begrijpen welke impact we hebben op anderen. Op bepaalde manieren komt authenticiteit rechtstreeks voort uit zelfbewustzijn.

Authentieke mensen stemmen hun leven af op een specifieke set kernwaarden. Met andere woorden, hun handelen is gebaseerd op een reeks persoonlijke richtlijnen die ze al eerder hebben ontwikkeld. Geen rookgordijnen of schijnvertoning hier.

Mensen met zelfbewustzijn bouwen doorgaans sterkere relaties op, zijn beter geschikt voor leiderschapsrollen, en onderhouden een kleine kring van hechte vriendschappen. Ze scoren ook hoger op zelfevaluatietests die verband houden met psychologisch welzijn, en ze zijn beter in staat om met stressvolle situaties om te gaan.

We kunnen dus zien dat dit allemaal bewonderenswaardige eigenschappen zijn. Ze hebben ook mee vormgegeven aan enkele van de meest bekende persoonlijkheden uit de geschiedenis, in positieve én negatieve zin. Mensen die van nature vertrouwen hebben in hun karaktereigenschappen, hebben de neiging om te leiden in plaats van te volgen, en om out of the box te denken.

Toch is er nog een andere interessante observatie die psychologen door de jaren heen hebben gedaan. Hoewel tot wel 95% van de mensen beweert zelfbewust te zijn, ligt het werkelijke percentage ergens tussen de 10% en 15%. Hoe komt het dat er zo’n opvallend verschil is? Hebben de meesten van ons zichzelf voor de gek gehouden? Is authenticiteit niets meer dan een façade die we creëren om vooruit te komen in het leven? Het goede nieuws is dat het niet per se zo negatief is als deze vragen doen vermoeden. Het minder goede nieuws is dat onaangepaste gedragspatronen ons vaak op een dwaalspoor kunnen brengen. Op dat moment kunnen we een innerlijk conflict gaan ervaren, op een bewust of onbewust niveau.

Authenticiteit versus erbij horen: wanneer de maatschappij een rol speelt

In een ideale wereld zouden de handelingen van anderen altijd in lijn liggen met onze eigen overtuigingen. Dat is verre van de realiteit, en er zijn talloze situaties die dit duidelijk maken. Laten we er één nemen die maar al te vaak voorkomt.

Stel je voor dat je onlangs promotie hebt gemaakt naar een hogere functie op het werk. Je ontvangt een royaler salaris, betere gezondheidszorg, een bedrijfswagen, en je krijgt meer inspraak bij strategische beslissingen. Helaas hebben deze voordelen ook een keerzijde. Je voelt je onder druk gezet om niet langer om te gaan met je ondergeschikten (die vroeger je collega’s waren). Plots merk je dat je terechtkomt in roddels op de werkvloer; veel van deze gesprekken gaan in tegen wat jij oorspronkelijk als de kernwaarden van het bedrijf beschouwde. Kies je ervoor om je gevoel van authenticiteit te onderdrukken om erbij te horen, of probeer je tegen de stroom in te gaan, met het risico voor je professionele carrière? Als je voor het eerste kiest, ben je zeker niet alleen. Dit maakt je ook geen slecht persoon. Het is simpelweg een ander voorbeeld van fawning.

In het bovenstaande voorbeeld houdt fawning in dat je bepaalde gevoelens, overtuigingen of emoties onderdrukt om conflict te vermijden, om waardering te krijgen, of om een gevoel van veiligheid te ervaren. Met andere woorden, we beginnen verbondenheid boven authenticiteit te plaatsen om te voorkomen dat we buitengesloten worden. Dit gedrag komt heel vaak voor, vooral wanneer goedbedoelende mensen gedwongen worden om tegen hun eigen normen in te gaan om zich aan te passen aan hun omgeving (2).

De politiek is een treffend voorbeeld van hoe we vaak bereid zijn onze principes los te laten ten voordele van een groter geheel. Zo kan iemand ervoor kiezen om een kandidaat te steunen die een standpunt tegen abortus inneemt, ook al is hij of zij het daar niet mee eens. Dit wordt gezien als een compromis, omdat de meeste andere standpunten wel overeenkomen met zijn of haar politieke overtuigingen. We worden gedwongen om een delicate evenwichtsoefening te maken, en één waarbij we geregeld kunnen struikelen.

Dit soort gedragingen komt bijzonder vaak voor en velen onder ons hebben gelijkaardige keuzes gemaakt. Het maakt deel uit van de menselijke natuur en vanuit evolutionair perspectief is het ook logisch. Stel je voor wat er zou gebeuren als we een dorpsoudste tegenspraken in de tijd dat we leefden als jager-verzamelaars? Er zijn ook tal van voorbeelden van christenen die ingingen tegen de religieuze overtuigingen van het Romeinse Rijk. Vraag het maar aan de leeuwen in het Colosseum hoe deze christenen smaakten wanneer ze werden opgeofferd voor het vermaak van het publiek. In zekere zin is het dus begrijpelijk dat we onze authenticiteit opgeven om erbij te horen.

Het probleem is echter dat we in de 21e eeuw niet langer het risico lopen om gemarteld te worden wanneer we het oneens zijn met de heersende norm. We beseffen ook dat het onderdrukken van onze authenticiteit om erbij te horen zijn eigen gevolgen heeft op persoonlijk vlak. Dit geldt des te meer wanneer we ons gevoel voor goed en kwaad opzijzetten om gewoon “mee te doen”. Waarom blijven deze gedragingen dan toch opduiken?

Waarom verkiezen we soms verbondenheid boven authenticiteit?

Selena is onlangs gestart aan een universiteit ver van huis, en ze kijkt ernaar uit om nieuwe vrienden te maken. Nadat ze wordt uitgenodigd voor een feestje, besluit ze dat de beste manier is om lid te worden van een studentenvereniging. De bestaande leden benadrukken immers voordelen zoals emotionele steun, toegang tot exclusieve evenementen, en het behoren tot een hechte groep. Deze eigenschappen klinken natuurlijk aantrekkelijk voor een meisje met weinig ervaring in zo’n omgeving.

Toch komt het lidmaatschap van een studentenvereniging met een hoge prijs. Tijdens de ontgroeningsperiode wordt Selena gedwongen om grote hoeveelheden alcohol te drinken, haar studies zijn niet langer een prioriteit, en ze mag niet omgaan met mensen buiten de vereniging. Desondanks is ze bereid deze voorwaarden te aanvaarden, omdat ze haar een gevoel van verbondenheid geven dat ze anders moeilijk zou vinden aan een onbekende universiteit.

We kunnen nu duidelijk zien waar een conflict kan ontstaan. Dit is één van de manieren waarop we het kunnen samenvatten:

We geven voorrang aan verbondenheid boven authenticiteit om te overleven en afwijzing te vermijden, zelfs als dit betekent dat we ons ware zelf onderdrukken.

In eenvoudige bewoordingen komt dit neer op het brede idee van “erbij horen”. Er zijn talloze andere voorbeelden die we kunnen aanhalen. De nieuwste modetrends volgen, zelfs als we ze niet mooi vinden, afvallen om graag gezien te worden of doen alsof we een bepaald soort muziek leuk vinden om uitgenodigd te worden voor een avondje uit, dat zijn allemaal situaties die onder de noemer van fawning vallen. Of anders gezegd, je ware zelf ondedrukken en een maker opzetten om erbij te horen.

Een tweesnijdend zwaard

Geïsoleerd zijn van anderen heeft een diepgaande impact op onze emotionele gezondheid. Dat is precies de reden waarom zoveel mensen het zo moeilijk hadden met de lockdowns tijdens de COVID-19-pandemie. Onderzoek heeft zelfs aangetoond dat meer dan 25% van de wereldbevolking een vorm van mentale problemen rapporteerde als gevolg van wat in feite een langdurige gedwongen isolatie was (3). Het wordt dus duidelijk dat erbij horen veel meer inhoudt dan alleen sociale acceptatie. We hebben een fundamentele behoefte om geaccepteerd te worden, en dat is vaak essentieel voor ons relationeel, emotioneel en professioneel welzijn. De enige vraag die overblijft is waar we de grens trekken.

Hoe ver moeten we gaan in het opofferen van onze authenticiteit om geaccepteerd te worden? In dit opzicht bestaat er geen duidelijke grens, geen vaste drempel die ons plots in de afgrond doet belanden. Het is voor iedereen anders. Een manier om hiermee om te gaan, is door eerlijk een aantal vragen te beantwoorden:

Wat wordt er van mij gevraagd om op te offeren?
Zijn de resultaten, in termen van authenticiteit versus erbij horen, de inspanning waard?
Weten anderen dat ik mijn waarden opzij zet, en ben ik daar oké mee?
Kunnen mijn keuzes op termijn een negatieve impact hebben op mijn mentale gezondheid of die van anderen?

Stel jezelf voor als een ronde pin die in een vierkant gat moet passen. De enige manier om dat te laten lukken, is door je vorm te veranderen. Zou die verandering invloed hebben op wie je werkelijk bent, of is het slechts een oppervlakkige aanpassing?

We moeten hier ook het begrip verbondenheid verder bekijken. Als je je authenticiteit aanpast, wat betekent dat dan eigenlijk? Komt dit er niet op neer dat je een rol speelt om anderen te pleasen? Zoals bij zoveel vormen van fawning, verberg je je ware zelf. Je zou dus kunnen stellen dat je helemaal niet echt erbij hoort. Je neemt eerder de rol aan van een kameleon; je verbergt je ware kleuren om gemakkelijker op te gaan in je omgeving.

We lijken nu op een dood punt te zijn beland. Als zowel verbondenheid als authenticiteit fundamentele aspecten zijn van het mens-zijn, hoe kunnen we deze dan met elkaar verzoenen? Laten we eens kijken naar enkele waardevolle manieren om deze kloof te overbruggen, en naar de voordelen die zo’n aanpak kan bieden

Authenticiteit en erbij horen verzoenen: praktische stappen

Een van de manieren waarop we deze ogenschijnlijk tegenstrijdige relatie kunnen beginnen aanpakken, is door stil te staan bij hoe we onze plaats in de wereld ervaren. Met andere woorden, we moeten onze eigen waarde leren erkennen. Mensen die vertrouwen hebben in hun eigen mening, zullen eerder authentiek gedrag vertonen. Dit betekent ook dat wie zich voortdurend probeert aan te passen aan de normen van anderen, vaak kampt met een laag tot gemiddeld zelfbeeld. Merk op dat dit niet alleen geldt voor erbij horen. Het is ook van toepassing op fawning in het algemeen.

Het tweede concept is nog belangrijker. Dit heeft te maken met erbij passen. We moeten het verschil begrijpen tussen erbij passen en echte verbondenheid. Maar wat betekent echte verbondenheid precies in deze context?

We kunnen echte verbondenheid zien als het vermogen om eerlijk te zijn tegenover onszelf, en de bereidheid om diezelfde eerlijkheid mee te nemen in onze relaties met anderen. Zoals je misschien al vermoedde, komt echte verbondenheid rechtstreeks voort uit authenticiteit. Dit is heel anders dan voortdurend van vorm veranderen, want dan kom je vroeg of laat innerlijk met jezelf in conflict.

Laten we ook benadrukken dat er momenten zullen zijn waarop je eerlijkheid je in ongemakkelijke situaties brengt. Zo brengt het uiten van je mening altijd een risico op afwijzing met zich mee. Misschien ben je het niet eens met een bepaald politiek standpunt, of kom je eindelijk voor jezelf op in een gesprek met je partner over de opvoeding van je kind. Hoewel dit tot conflicten kan leiden, zijn het ook vaak de enige manieren om tot een oplossing te komen. Het is bovendien één van de manieren om fawning-patronen te doorbreken.

Een laatste aanbeveling is om bewust op zoek te gaan naar mensen en/of gemeenschappen waar jij je echt mee verbonden voelt. Je omringen met gelijkgestemden verkleint de kans op conflict, en geeft je de ruimte om authentiek te zijn in een veilige omgeving. Mensen die jouw ware aard waarderen, en niet een façade, zullen je nooit in een positie brengen waarin je het gevoel hebt dat je je kernwaarden moet opofferen om erbij te horen.

Toch blijven deze suggesties vrij theoretisch. Wat als je jezelf nog steeds terugvindt in situaties die je normaal zou vermijden? Het antwoord op die vraag ligt in het trekken van een duidelijke grens.

Weet wanneer het genoeg is

We hebben allemaal onze eigen grenzen. Leer te bepalen waar die van jou ligt. Wanneer is het echt genoeg? Als je voortdurend het gevoel hebt dat je je authenticiteit moet afzwakken om anderen te pleasen, dan is het misschien tijd voor verandering. Een voorbeeld om dit duidelijk te maken.

Evan is onlangs toegelaten tot een debatclub aan de universiteit. Dit is niet alleen één van zijn academische doelen, maar hij weet ook dat deze ervaring er goed zal uitzien op zijn cv. Toch merkt hij al snel dat de meeste andere leden zijn persoonlijke standpunten niet delen. Wanneer hij zijn mening uit, wordt Evan meteen onder druk gezet om te zwijgen. Moet hij meegaan met de groep om erbij te horen, of opkomen voor zijn waarden? In dit geval zal hij een stap terug moeten zetten en evalueren welke rol de debatclub werkelijk speelt. Als de organisatie geen ruimte biedt voor authenticiteit, is ze dan wel de moeite waard op lange termijn? Evan besluit uiteindelijk dat het beter is om afstand te nemen en elders nieuwe kansen te zoeken.

Er zijn twee belangrijke voordelen wanneer je leert je eigen grenzen te stellen. Ten eerste versterkt dit je gevoel van eigenwaarde. Ten tweede is de kans groot dat anderen je zullen respecteren om je eerlijkheid. We moeten onthouden dat mensen het misschien niet met je eens zijn, maar je toch kunnen respecteren omdat je trouw blijft aan jezelf.

Een andere manier om de voordelen van afstand nemen te begrijpen, is door te kijken naar hoe we het eindresultaat zien. Beschouw je interpersoonlijke conflicten als een persoonlijke nederlaag, of als een kans om te groeien? Net zoals het verlaten van een job die geen voldoening meer geeft, zijn er momenten waarop jezelf in een onbekende situatie plaatsen de enige manier is om als persoon te groeien. Dit versterkt je gevoel van authenticiteit, en maakt het gemakkelijker om je hart te volgen wanneer je in de toekomst met een gelijkaardige situatie wordt geconfronteerd.

We zien nu dat er verschillende manieren zijn om naar het spanningsveld tussen authenticiteit en erbij horen te kijken. Toch is de conclusie duidelijk. De enige manier om echt geaccepteerd te worden, is door authentiek gedrag te tonen. Erbij passen is niets meer dan een tijdelijke oplossing, en je doet jezelf daarmee tekort. Door je gevoel van eigenwaarde te versterken, ontwikkel je de middelen om trouw te blijven aan je overtuigingen, en om verbinding te maken met mensen die authenticiteit waarderen.

Veelgestelde vragen

Hoe zijn fawning en erbij horen met elkaar verbonden?

Beide hangen samen met de neiging om anderen te pleasen. We gebruiken deze strategieën om anderen gerust te stellen, conflicten te vermijden en ons veilig te voelen. Op lange termijn remmen ze echter onze emotionele groei.

Ik voel constant de behoefte om geaccepteerd te worden door anderen. Is dat ongezond?

Als het extreem wordt, wel. Hoewel het belangrijk is om goed om te gaan met anderen, mogen we nooit gedwongen worden om onze authenticiteit op te offeren.

Moet ik meteen afstand nemen van mensen die mijn authenticiteit niet lijken te waarderen?

Het is eerst belangrijk om de situatie op een duidelijke en respectvolle manier aan te pakken. Leg je standpunt uit en probeer ook het perspectief van de ander te begrijpen. Als je na meerdere pogingen nog steeds vastloopt, kan je ervoor kiezen het onderwerp los te laten. In sommige gevallen kan het ook beter zijn om elders verbinding te zoeken.

Wanneer is het verstandig om professionele hulp te zoeken?

Als je merkt dat je chronisch geneigd bent om anderen te pleasen, of als het je nauwelijks lukt om je gedrag te veranderen, kunnen professionals waardevolle ondersteuning bieden.

Bronnen: