10 signalen dat je een people pleaser bent
- 13 apr
- 12 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 29 apr
Geniet je ervan om tegemoet te komen aan de behoeften van anderen? Haal je voldoening uit het idee dat je een verschil maakt in de wereld? Zo ja, dan mag je jezelf gerust feliciteren, want oprechte vrijgevigheid lijkt in deze tijd eerder zeldzaam te zijn geworden.
Maar wist je dat dit gedrag ook te ver kan doorschieten? Mensen die zich voortdurend bezighouden met het gelukkig maken van anderen, doen op lange termijn soms meer kwaad dan goed voor hun emotionele gezondheid. Er zijn namelijk momenten waarop people pleasing negatieve gevolgen kan hebben. Zeker wanneer je verlangen om anderen te pleasen vooral wordt ingezet om goedkeuring te krijgen, waardering af te dwingen of een gevoel van veiligheid te ervaren.
De psychologische term voor people pleasing wordt ook wel aangeduid als fawning. Dit wordt vaak omschreven als de neiging om anderen te sussen of tevreden te stellen om een bepaalde, al dan niet reële, dreiging te vermijden. Omdat fawning minder bekend is dan reacties zoals vechten, vluchten of bevriezen, is het zinvol om eerst dieper te begrijpen wat dit precies inhoudt voordat we ingaan op de meest voorkomende signalen.
Fawning: diepere wortels dan je denkt
Om duidelijk te zijn: het is heel normaal om rekening te houden met de gevoelens van anderen. Wanneer we iemand langs de snelweg zien stilstaan met pech, voelen we vaak spontaan de neiging om te stoppen en te vragen of we kunnen helpen. Als een vriend ons om een gunst vraagt, doen we dat meestal zonder er lang bij stil te staan. Daarom is het belangrijk om een duidelijk onderscheid te maken tussen fawning en gewone vriendelijkheid.
Fawning komt niet voort uit wederkerigheid. Integendeel, deze vorm van people pleasing ontstaat vaak als een aangeleerde reactie die geworteld is in eerdere ervaringen of trauma. Een voorbeeld maakt dit duidelijk.
Stel je voor dat je als kind voortdurend kritiek kreeg van je ouders, en dat de enige manier om hun goedkeuring te krijgen was door je steeds uitgebreid te verontschuldigen, zelfs wanneer je niet echt iets fout had gedaan. Als volwassene kan je dan de neiging hebben om bij het minste teken van spanning meteen “sorry” te zeggen. Het voelt alsof dit de enige manier is om boosheid, afkeuring of zelfs afwijzing te vermijden.
Het belangrijke punt hier is dat fawning niet altijd een bewuste reactie is. Het is eerder een aangeleerd patroon dat zich doorheen de jaren heeft vastgezet en deel is gaan uitmaken van je persoonlijkheid. Daarom is het doorbreken van deze cyclus vaak moeilijker dan het lijkt. Om hieruit los te komen, is het essentieel om eerst te herkennen dat dit patroon aanwezig is. Pas dan kan je beginnen met de veranderingen die nodig zijn om je dagelijks leven te verbeteren.
Het is ook belangrijk om te beseffen dat fawning zich op verschillende manieren kan uiten. Of het nu gaat om jezelf overbelasten op het werk om taken van anderen op te vangen, of jezelf in ongemakkelijke intieme situaties brengen om conflicten te vermijden: people pleasing kan, wanneer het te ver gaat, veel schadelijker en subtieler zijn dan het op het eerste gezicht lijkt.
Hoe vaak komt fawning voor?
Zoals we net hebben gezien, wordt fawning vaak omschreven als een traumareactie die als het ware ingebed zit in het onderbewuste. Hoewel bijna de helft van alle volwassenen zich herkent in een people-pleasing houding, gaat fawning nog een stap verder. Het probleem is dat veel mensen het gevoel hebben dat ze gewoon vriendelijk zijn, waardoor het moeilijk is om precies te bepalen hoeveel mensen werkelijk met fawning te maken hebben.
Een andere factor die het beeld vertroebelt, is dat mensen die pleasen op korte termijn ook positieve resultaten ervaren ervan. Als je je voortdurend uit de naad werkt voor collega’s, is de kans groot dat je erg populair wordt. Als je tijdens gesprekken nooit je eigen mening uit, verklein je de kans op conflicten aanzienlijk. Met andere woorden: sommigen geloven dat het beter is om nooit tegen de stroom in te gaan.
Helaas leidt dit vaak tot een erg eenzijdige manier van leven. Anderen leren je echte persoonlijkheid nooit kennen. Je kunt jezelf zelfs gaan overtuigen dat dit gedrag volkomen normaal is, waardoor het bijna onmogelijk wordt om te beseffen dat er een probleem is. Maar hoe weet je nu of jouw people-pleasing gedrag te ver gaat? Kijk eens naar enkele veelvoorkomende signalen:
Je vindt het moeilijk om nee te zeggen.
Je doet voortdurend extra moeite om anderen tevreden te stellen, zelfs ten koste van jezelf.
Je gelooft dat je je emoties moet verbergen om de vrede te bewaren.
Je bent overmatig bezig met de stemmingen van anderen.
Je past je mening aan om mee te gaan met wat anderen vinden.
Je neemt soms de schuld op jou voor situaties waar je geen controle over hebt.
De kern is echter dat, wanneer deze reacties zich vastzetten ze je dagelijkse leven gaan domineren waardoor je stilaan het gevoel van wie je werkelijk bent beginnen te verliezen.
Gevoelens van schuld of schaamte kunnen de kop opsteken, zeker wanneer je merkt dat je je mening niet hebt uitgesproken op momenten waarop dat eigenlijk wel nodig was. Daarom wordt fawning in veel opzichten gezien als een onderdeel van de bredere vecht-, vlucht- of vriesreactie waar binnen de psychologie vaak naar wordt verwezen.
We kunnen extreem people pleasing dan ook het best benaderen zoals elke andere belemmerende toestand. De eerste stap naar verandering is nagaan of de signalen aanwezig zijn. Van daaruit kunnen we verder kijken naar tien situaties die vaak voorkomen bij people pleasers, zodat we een duidelijker en vollediger beeld krijgen.
Het "ja"-syndroom
Dit eerste signaal is waarschijnlijk het meest herkenbaar en verdient de meeste aandacht. Hoe vaak merk je dat je instemt met beslissingen van anderen? We hebben het hier niet over situaties waar iedereen baat bij heeft. Het gaat om momenten waarop ja zeggen ingaat tegen jouw plannen, verlangens of zelfs je waarden.
Stel je bijvoorbeeld voor dat iemand je vraagt om nog iets te gaan drinken in de stad, terwijl je eigenlijk van plan was om thuis te blijven en uit te rusten na een lange werkweek. In je hoofd wilde je nee zeggen, maar voor je het goed en wel beseft, heb je al toegezegd om af te spreken in een café.
Deze keuze zorgt er niet alleen voor dat je nog vermoeider wordt, maar de kans is groot dat je er ook niet echt van geniet. Ja zeggen terwijl alles in jou eigenlijk nee roept, is een typisch voorbeeld van een gebrek aan grenzen stellen. Wanneer dit een hardnekkig patroon wordt dat zich door de jaren heen heeft ontwikkeld, kan het op lange termijn verschillende negatieve gevolgen met zich meebrengen.
Conflicten vermijden
Dit is een andere manier om te verwijzen naar mensen die elk soort conflict liever uit de weg gaan. Maar is dat per se iets negatiefs? Er zijn namelijk heel wat situaties waarin het vermijden van conflict de meest logische keuze is. Bijvoorbeeld wanneer je beter de straat oversteekt als je een groep luidruchtige jongeren jouw kant ziet opkomen. Hetzelfde geldt wanneer je weet dat een discussie met een agressieve vriend nergens toe zal leiden en enkel de relatie zal schaden. Dit zijn herkenbare situaties, en er is niets mis met zulke beslissingen.
Toch is het even belangrijk om het bredere perspectief te blijven zien. People pleasing zal het vermijden van conflict vaak tot het uiterste doortrekken. Je kan deze houding vergelijken met een schildpad die zich bij het eerste teken van gevaar meteen op haar rug draait, in de veronderstelling dat het tonen van kwetsbaarheid de situatie zal ontmijnen. Het kan zelfs zijn dat je iemand gelijk geeft, terwijl je diep vanbinnen voelt dat hun standpunt ingaat tegen jouw eigen overtuigingen. Of je kiest er gewoon voor om te zwijgen. Hoe dan ook, je geeft je eigen gedachten op die manier niet de waarde die ze verdienen.
Er ontstaat nog een ander probleem vanuit deze gebrekkige strategie. Stel dat jij en een vriend verwikkeld raken in een diepgaand gesprek over een onderwerp dat voor jullie beiden belangrijk is. Wat gebeurt er dan als jij jouw mening niet uitspreekt? Niemand kan immers gedachten lezen. Je vriend zal zich misschien nooit realiseren dat jij iets wilde zeggen, en jouw bijdrage aan het gesprek blijft daardoor minimaal.
Als je merkt dat je bij de eerste spanning van een moeilijk gesprek al terugdeinst, is de kans groot dat je een people pleaser bent. Opkomen voor wat je gelooft is een fundamenteel recht, maar eentje dat sommigen onder ons nooit echt leren benutten.
Sorry, sorry, sorry….
Als kind leren we ons te verontschuldigen wanneer we een fout maken. Dit helpt ons om verantwoordelijkheid te nemen voor ons gedrag, en vaak kunnen we daaruit waardevolle lessen trekken. Tegelijk is het belangrijk om te beseffen dat ook hier geldt: te veel van iets goeds kan omslaan in iets negatiefs, zeker wanneer we spreken over people pleasing.Mensen die voortdurend willen pleasen, hebben vaak het gevoel dat ze zich altijd moeten verontschuldigen. Het gaat hierbij niet enkel om echte fouten of verkeerde inschattingen. Ze kunnen zelfs de neiging hebben om zichzelf de schuld te geven van dingen waar ze helemaal geen controle over hebben. Stel bijvoorbeeld dat je uitgenodigd bent voor een verjaardagsfeest. Je beslist om de trein te nemen om druk verkeer te vermijden. Helaas krijgt de trein panne, waardoor je twee uur vertraging oploopt. Hoewel de passagiers hier uiteraard niets aan kunnen doen, zullen people pleasers zich toch nederig verontschuldigen tegenover de aanwezigen.
Net zoals bij andere kenmerken van people pleasing, is ook dit een voorbeeld van hoe iets dat op zich positief is, een negatieve wending kan krijgen wanneer het tot het uiterste wordt doorgetrokken. Meer op jou nemen dan je aankan People pleasing zorgt er vaak voor dat je veel meer verantwoordelijkheid opneemt dan eigenlijk nodig of zelfs haalbaar is. Het belangrijkste doel hierbij is om elk mogelijk conflict te vermijden dat zou kunnen ontstaan door een vermeend gebrek aan inzet; een duidelijk kenmerk van fawning. Zoals je wellicht al vermoedt, komt deze vorm van overcompensatie vaak voor binnen interpersoonlijke relaties.
Een voorbeeld hiervan is een vrouw die zich genoodzaakt voelt om een voltijdse job aan te nemen terwijl ze voor een jong kind zorgt, door de druk van haar partner. Hoewel ze diep vanbinnen weet dat dit eigenlijk niet eerlijk is, beseft ze ook dat hij boos zal reageren als ze haar bezorgdheden uitspreekt, hoe terecht die ook zijn. Daarom kiest ze ervoor om het te ondergaan en door te zetten. De ironie is dat dit soort ogenschijnlijk sterke houding op lange termijn vaak meer schade aanricht dan goed doet.
We mogen ook niet vergeten dat fawning net zo goed voorkomt in professionele omgevingen. Ben jij iemand bij wie de verantwoordelijkheden van anderen vaak op jouw bureau terechtkomen? Dan is de kans groot dat je collega’s weten dat je het moeilijk vindt om nee te zeggen. Daardoor wordt het voor hen eenvoudiger om extra werk door te schuiven zonder zich daar schuldig over te voelen. Ze zouden zelfs kunnen denken dat je die extra taken graag opneemt. Het probleem is echter dat dit snel kan leiden tot overbelasting. Bovendien kan deze manier van werken uiteindelijk ook je eigen prestaties negatief beïnvloeden.
People pleasers komen vaak in dit soort situaties terecht, en het zijn gewoontes die moeilijk te doorbreken zijn, zeker wanneer men zich niet bewust is van het onderliggende probleem.
Geen tijd voor jezelf nemen
Deze volgende vaststelling sluit nauw aan bij de vorige. People pleasing laat nauwelijks ruimte over voor jezelf. We beginnen uitspraken te gebruiken zoals “er zijn niet genoeg uren in een dag” om ons gedrag te verantwoorden, zowel naar anderen toe als naar onszelf. Toch liggen er in werkelijkheid twee verschillende redenen aan de basis van deze levensstijl:
Het is een gewoonte die voortkomt uit fawning, omdat we conflicten met anderen willen vermijden of we voelen ons ongemakkelijk bij onszelf en richten ons liever overdreven op de buitenwereld. Hoe dan ook is het duidelijk dat voortdurend focussen op de wensen van anderen op lange termijn een negatieve invloed heeft op onze mentale gezondheid. Onderzoek heeft aangetoond dat deze levensstijl kan leiden tot problemen zoals emotionele uitputting, een verhoogd ervaren stressniveau en een sterke afhankelijkheid van de mensen rondom ons.
We mogen ook niet vergeten dat tijd voor jezelf essentieel is om je brein tot rust te laten komen en de gebeurtenissen van de dag te verwerken. People pleasing geeft ons die ruimte niet. In plaats daarvan schuiven we dit opzij. Dit is opnieuw een voorbeeld van hoe fawning, als reactie om negatieve uitkomsten te vermijden, onze dagelijkse beleving ondermijnt en uiteindelijk kan leiden tot een lagere levenskwaliteit.
Laag zelfbeeld, ben ik het wel waard?
Het is belangrijk om te beseffen dat dit volgende signaal met verschillende emotionele toestanden samen kan hangen. Mensen die voortdurend kampen met een laag zelfbeeld kunnen met uiteenlopende problemen te maken hebben. Sociale angst, depressie en oplopende stressniveaus zijn daar drie mogelijke voorbeelden van. Toch voelen gevoelens van eigenwaarde die voortkomen uit people pleasing enigszins anders aan.
Zoals de titel al aangeeft, is één van de doelen van people pleasing het verkrijgen van goedkeuring van anderen als resultaat van onze inspanningen. Zodra we die bevestiging krijgen, lijkt het alsof het doel de middelen rechtvaardigt, althans aan de oppervlakte. Het proces zelf gaat echter vaak in tegen onze eigen behoeften. Dit kan uiteindelijk uitgroeien tot een steeds sterker gevoel van minderwaardigheid. Je kan je beginnen afvragen of je de aandacht van anderen wel waard bent.
Bovendien is het onmogelijk om iedereen altijd tevreden te stellen. Wanneer we een fout maken en daarvoor kritiek krijgen, is de kans groot dat die kritiek emotioneel veel dieper binnenkomt. Hierdoor kan ons zelfvertrouwen nog verder aangetast worden. Dit is een van de redenen waarom veel people pleasers van nature een laag zelfvertrouwen hebben.
Je behoeften op de tweede plaats zetten
Merk je dat de behoeften van anderen zwaarder doorwegen dan die van jezelf? Dat is geen teken van onbaatzuchtigheid, maar eerder van iemand die te veel nadruk legt op het welbevinden van de mensen rondom zich. Het kan zelfs zo zijn dat je persoonlijke prioriteiten naar de achtergrond zijn verdwenen. Het verwaarlozen van zelfzorg kan zich op verschillende manieren uiten. Enkele mogelijke voorbeelden zijn:
Proberen een onhaalbare balans tussen werk en privé vol te houden
Niet kunnen ontspannen door een overvloed aan sociale verplichtingen
Plannen die je al gemaakt had aanpassen om tegemoet te komen aan de wensen van anderen.
Het gevoel krijgen dat je je eigen identiteit begint te verliezen.
Het is onmogelijk om overal tegelijk te zijn, maar toch blijf je het proberen.
Dingen achter gesloten deuren houden
In een ideale wereld zou het leven draaien om geven en nemen. Je helpt anderen, en in ruil daarvoor krijg je steun wanneer jij die nodig hebt. Maar we leven nu eenmaal niet in een sprookje. In werkelijkheid is die balans vaak ver te zoeken. People pleasing brengt ons zelfs nog verder uit evenwicht. Laten we dit verduidelijken met een voorbeeld.
Mike heeft onlangs een moeilijke scheiding doorgemaakt met zijn vrouw. Hij heeft het financieel zwaar en voelt dat hij langzaam in een depressieve toestand terechtkomt. Toch durft hij hierover niet met anderen te praten. Mike gelooft dat dit alleen maar tot onnodige conflicten zou leiden en dat zijn vrienden zijn standpunt niet zouden begrijpen. Daarom houdt hij zijn gevoelens diep vanbinnen vast. Hij zet een glimlach op en gaat door met de dagelijkse routine.
Dit gedrag is duidelijk schadelijk voor zowel zijn fysieke als mentale gezondheid. Toch is Mike ervan overtuigd dat het beter is om emoties die anderen mogelijk zouden kunnen verstoren verborgen te houden. Dit kan niet alleen leiden tot gevoelens van isolatie, maar verkleint ook de kans dat Mike zijn problemen kan oplossen zonder enige vorm van hulp van buitenaf.
De rol van de oplosser
People pleasers zijn vaak de eersten die zich aanbieden om anderen te helpen. Hoewel dit op het eerste gezicht een altruïstische eigenschap lijkt, is het belangrijk om de onderliggende oorzaken van fawning te begrijpen. Ze nemen vaak de rol van “oplosser” op zich om conflicten te vermijden, om een situatie die hen ongemakkelijk maakt te ontmijnen, of om binnen hun eigen gevoel van veiligheid te blijven.
Ze beseffen niet altijd op een bewust niveau dat sommige situaties buiten hun controle liggen. Daarnaast voelen people pleasers zich persoonlijk verantwoordelijk wanneer ze er niet in slagen om als bemiddelaar op te treden. Of het nu gaat om een conflict tussen collega’s op het werk, of om het vergeefs proberen iedereen tevreden te houden tijdens een familiediner, dit gedrag vraagt vaak dat we onze eigen behoeften opofferen.
Peoplepleasers ervaren geen probleem
Het laatste signaal komt voor bij verschillende emotionele toestanden en het verdient benoemd te worden voordat we afronden. Het is vaak moeilijk om toe te geven dat we in een patroon van people pleasing zijn terechtgekomen. Dat zou namelijk betekenen dat we onze eigen gedragingen en de intenties erachter in vraag moeten stellen. Toch is het onmogelijk om iets te veranderen als we niet eerst bewust van worden.
Daarom kan het waardevol zijn om een objectieve, professionele kijk te krijgen. Deze mensen kunnen ons een evenwichtige blik bieden en ons voorzien van de juiste handvatten om opnieuw meer te focussen op ons innerlijk welzijn. Het goede nieuws is dat people pleasing geen vaststaand gegeven is. Er bestaan heel wat manieren om dit gedrag te doorbreken en opnieuw meer balans in ons leven te brengen.
Veelgestelde vragen
Wat zijn enkele veelvoorkomende signalen dat ik een people pleaser ben?
Een aantal typische symptomen zijn het onvermogen om nee te zeggen wanneer iemand om een gunst vraagt, extra moeite doen om anderen te plezieren als dit ten koste gaat van jezelf, je meningen aanpassen om in lijn te blijven met de norm, en je emoties verbergen zodat anderen niet van streek raken.
Hoe hangen fawning en people pleasing samen?
Beide gedragingen komen voort uit de drang om een waargenomen bedreiging te vermijden. Wanneer we spreken over mensen die anderen altijd tevreden stellen, kan dit zijn om ongemak te voorkomen, of om zichzelf uit een ongemakkelijke situatie te halen.
Is proberen om anderen te plezieren geen goede eigenschap?
Er is een groot verschil tussen compassie, vrijgevigheid en gedragingen die emotioneel ongezond worden. Voortdurend inspelen op anderen kan je eigen mentale gezondheid in gevaar brengen als dit niet in balans is.
Heeft een laag zelfbeeld te maken met people pleasing?
Mensen met een laag zelfbeeld hebben vaak meer de neiging om anderen voortdurend te plezieren. We kunnen dus zien dat er soms een verband bestaat.
Wanneer is het een goed idee om professionele hulp te zoeken?
Het is verstandig om extra hulp te zoeken als je voelt dat dit gedrag mentale, emotionele of spirituele spanning veroorzaakt. Neem vrijblijvend contact op en we kijken samen hoe we dit best aanpakken.
Bronnen:
